Wysoka wrażliwość i osoby wysoko wrażliwe (WWO)

Wysoka wrażliwość jest Twoim ogromnym darem. Jest czymś, czego ten świat naprawdę potrzebuje. Pomimo, że często możemy myśleć, że jest to cecha, która jedynie przyczynia się do trudności w naszym życiu, kluczowe w istocie jest to aby umieć o ten dar się zatroszczyć. Termin Wysoko Wrażliwa Osoba (WWO) wprowadzony został przez amerykańską psycholog Elaine Aron, autorkę książki „Wysoko wrażliwi”. Zdaniem Elaine Aron wysoka wrażliwość polega przede wszystkim na silniejszym odczuwaniu bodźców zewnętrznych i wewnętrznych. W jej ocenie w większości przypadków, wysoka wrażliwość jest naturalną, wrodzoną i cechą osobowości. Z przeprowadzonych badań wyciągnięto konkluzję, że osoby wysoko wrażliwe stanowią około 1/5 populacji oraz że wysoka wrażliwość dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Badania Elaine Aron wykazały, że WWO charakteryzuje się m.in.:  

  • głębią przetwarzania – tendencją do głębokiego przetwarzania informacji, rozważania różnych możliwości i analizowania szczegółów przed podjęciem decyzji lub przystąpieniem do działania;
  • przestymulowaniem –  uleganiem przeciążeniu nadmiarem bodźców, szybciej niż inne osoby. Osoby wysoko wrażliwe intensywnie przetwarzają informacje, które do nich docierają, co skutkuje wcześniejszym przeciążeniem układu nerwowego;
  • reaktywnością emocjonalną i empatią – osoby wysoko wrażliwe głęboko przeżywają reakcje emocjonalne, cechuje je nadzwyczajna empatia i umiejętność do współodczuwania z innymi ludźmi;
  • wyczuwanie subtelności – osoby wysoko wrażliwe charakteryzują się głębokim i niepowierzchownym przetwarzaniem informacji, dzięki czemu umieją dostrzec niuanse, szczegóły, które przez większość ludzi są pomijane, czy wręcz niedostrzegane. Może to być przykładowo minimalna, kilkusekundowa zmiana w mimice, tonie głosu naszego rozmówcy, którą osoba wysoko wrażliwa instynktownie i błyskawicznie rozpoznaje, dostrzegając zmianę czyjegoś nastroju.

W samej psychologii jest wielu zwolenników teorii o WWO,  ale i jej przeciwników, którzy zarzucają temu wyodrębnieniu nieprecyzyjną i zbyt obszerną kwalifikację. Podobna dyskusja wśród specjalistów dotyczy terminu DDA lub DDD (Dorosłe Dziecko Alkoholika oraz Dorosłe Dziecko z rodziny Dysfunkcyjnej). Nie wchodząc szczegółowo w meandry tej polemiki, osobiście uważam, że istnieje bardzo duża wartość dodana dla ludzi, w tym że powyższe terminy zostały wyodrębnione. Terminy te bowiem stały się na tyle powszechne i promowane w mass mediach, że w wielu przypadkach to dzięki ich rozpowszechnieniu te obszary z psychologii przeniknęły do świadomości większej ilości ludzi. Często osoba, która po raz pierwszy spotka się z ww. terminami doznaje swego rodzaju przebudzenia i wkracza na świadomą drogę samorozwoju. W wielu historiach Kobiet, które znam właśnie termin WWO lub DDA był pierwszym impulsem, aby przykładowo rozpocząć psychoterapię, rozwój osobisty i dać sobie szansę na szczęśliwsze życie.

Jakie są cechy charakterystyczne osób wysoko wrażliwych?

Z literatury oraz mojego własnego doświadczenia wynika, że charakterystyczne dla osób wysoko wrażliwych mogą być następujące cechy i sposoby odczuwania:

  • wrażliwość na zmiany nastroju u innych i nadzwyczajna empatia, charakteryzująca się umiejętnością wczucia w się w sytuację drugiej osoby, jak nikt inny. Niejednokrotnie doświadczyłam tego, że realna empatia od innej osoby, spojrzenie w pełni wyrażające „widzę Cię”, „widzę Twój ból” umie działać, jak najlepsze lekarstwo dla cierpiącego człowieka. Wysoka empatia może więc niesamowicie pomóc w kształtowaniu głębokich i niepowierzchownych relacji z partnerem czy dziećmi. Osoba wysoko wrażliwa nie przeoczy bowiem cierpienia wewnętrznego drugiego człowieka. Jednocześnie empatia może być niesamowicie pomocna w sferze zawodowej, w której osoba wysoko wrażliwa wyczuwa potrzeby np. odbiorcy usługi tworzonej przez WWO. Jednocześnie może pojawić się tutaj wyzwanie, że problemy i cierpienie innych ludzi będzie odbierane przez osobę wysoko wrażliwą jak jej własne. W tym zakresie więc ważne jest aby wypracować sobie mechanizmy psychologiczne pomagające nie przejmować tych emocji tak mocno, aby bezpośrednio wpływało to na nastrój osoby wysoko wrażliwej;
  • trudność w radzeniu sobie z nadmiarem bodźców (wywołanych przez hałas, intensywny zapach, ostre światło, tłum ludzi itp.). Osoby wysoko wrażliwe mogą odczuwać aż fizyczny ból w uszach w przypadku przejazdu karetki nieopodal, czy podczas wyświetlania reklam, których głośność jest nieakceptowalna dla WWO. Osoby o wysokiej wrażliwości nie traktują wizyty w galeriach handlowych, jako rozrywki, gdyż tłum, głośność oraz intensywność i nadmiar bodźców dostarczanych w takim miejscu jest dla nich męcząca;
  • subtelne wyczuwanie – osoby wysoko wrażliwe często, jako jedyne w towarzystwie mogą odczuwać dyskomfort, że muzyka/ TV w restauracji jest za głośno lub przykładowo bardzo mocno reagować dyskomfortem na wszelkie metki w ubraniach, fakturę czy teksturę materiałów, którymi się otaczają lub noszą na sobie;
  • głębokie analizowanie i podejmowanie decyzji po namyśle, często jednak obarczone przesadnym perfekcjonizmem i dokładnością. Powyższe często może powodować duży problem z wykonywaniem kilku czynności w tym samym czasie i poczucie przytłoczenia będące skutkiem overthinking’u;
  • kreatywność i bogata wyobraźnia – osoby wysoko wrażliwe mają głęboki wewnętrzny świat, chwile kontemplacji, bycia w samotności bywają dla nich fascynujące i piękne;
  • głęboka intuicja – osoby wysoko wrażliwe mogą mieć głęboko rozwinięta intuicję, która przejawiać może się przykładowo w:
  • głębokich snach, niekiedy telepatycznie wyczuwających np. stan emocjonalny bliskich osób;
  • w odczuwaniu synchroniczności (termin stworzony przez Carla Gustava Junga), tzw. znaków od Wszechświata/Boga/Absolutu (przejawiających się w odczuwaniu określonego stanu emocjonalnego lub myśleniu o czymś co nagle znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości, otaczającej osobę wysoko wrażliwą);
  • budowanie mniejszej ilości relacji, ale znacznie głębszych i bardziej zażyłych więzi międzyludzkich. Osoba wysoko wrażliwa może odczuwać ogromny dyskomfort w tłumach, podczas dużych imprez (najczęściej na takowych szuka 2-3 osób, z którymi wchodzi w pogłębioną rozmowę np. na balkonie, czy w kuchni 😊). WWO czują dużą niechęć do small talków, a często naprawdę wręcz nie umieją ich prowadzić;
  • unikanie konfliktów, dążenie do spokoju i zgody – osoby wysoko wrażliwe nie czerpią przyjemności z konfrontacji, czy konkurencji, wolą działać samotnie lub w harmonii z innymi. Często jednak możne dla nich wiązać się to z postawą unikową, w której bardzo trudno im wyrazić własną złość i granice.

Wysoka wrażliwość – jak o nią zadbać?

  • Konieczne jest w pierwszej kolejności dostrzeżenie w sobie wysokiej wrażliwości – w tym zakresie pomocne mogą być dostępne w Internecie testy weryfikujące, czy jest się WWO lub lektura książki psycholog Elaine Aron.
  • Przyjęcie tego, że jest to ogromny dar, a empatia w dobie świata AI (artificial intelligence) jest przyszłością i kompetencją XXI wieku. Ludzkiej empatii, czułego ludzkiego spojrzenia nie zastąpi bowiem żadna maszyna.
  • Uznanie i akceptacja, że konieczne jest stworzenie życia szytego na własną miarę, z uwzględnieniem swojej wysokiej wrażliwości. Z mojego doświadczenia i wielu rozmów z Kobietami wiem, że wszelkie próby dostrajania się do szybkiego, głośnego, ekstrawertycznego świata zachodniego, w jakim przyszło nam żyć mogą skutkować stanami lękowymi, nieprawdziwym przekonaniem, że „ze mną coś jest nie tak” lub że „nie pasuję do tego świata”, czy depresją. Każde porównywanie się do życia innych osób niebędących WWO, pogłębiać mogą wewnętrzne cierpienie lub stany depresyjne. Kluczowe jest zaakceptowanie wysokiej wrażliwości w sobie oraz dostrzeżenie, że istnieją przeróżne warianty na życie, często bardzo odmienne od otoczenia, w którym wyrosłyśmy. Przykładowo praca w korporacji, posiadanie wielu znajomych, mieszkanie w mieście – to nie jest jeden, jedyny wzór na „dobre życie”. Kluczowe jest szukanie swojej własnej ścieżki, miejsc, ludzi przy których czujemy się dobrze, a nie krytykowanie się, że przez wysoką wrazliwość tak trudno nam się dostosować. Przytoczę w tym miejscu ważne słowa Alberta Einsteina: „Jeśli zaczniesz oceniać rybę pod względem jej zdolności wspinania się na drzewa, to przez całe życie będzie myślała, że jest głupia”. Tak samo jest z wysoką wrażliwość. Chcąc dostosować się do otoczenia niespójnego z wysoką wrązliwością, ciągle możesz odczuwać poczucie „nieadekwatności” Twoich emocji.

Kilka praktycznych wskazówek, jak zadbać o wysoką wrażliwość

Poniżej przedstawiam z własnego doświadczenia kilka działań, które pomogły mi zaznajomić się i pokochać własną wysoką wrażliwość:

1.    Kupienie wygłuszających słuchawek – dla mnie absolutny must have – powyższe pomaga zadbać o narząd słuchu, który często w  mieście, czy życiu rodzinnym jest mocno eksploatowany.

2.    Minimum 30 min dziennie – tylko dla siebie, w ciszy kiedy ładujesz swoje baterie.

3.  Jeśli to możliwe mieszkanie w cichej okolicy, z dala od hałasu.

4. Regularnie spędzanie czasu na łonie natury.

5.    Medytacja, kontemplacja, mindfulness – pomagają zatrzymać często zbyt głębokie i obciążające analizowanie i overthinking przez osobę wysoko wrażliwą.

6.    Przerzucenie się na zakupy online zamiast chodzenia do galerii.

7.    Unikanie wybierania drogi zawodowej, w której stale jest się pod dużą presją wyników, konkurencyjności – dla osób wysoko wrażliwych praca przykładowo w korporacji może być zabójcza i skrajnie wypalająca.

8.    W przypadku stanów lękowych i depresyjnych – danie sobie szansy na piękne życie i skorzystanie z psychoterapii.

9.    Regularne korzystanie z kameralnych warsztatów dla kobiet, kręgów kobiet. Osobiście bardzo długo żyłam w świecie, w którym nie miałam wiedzy jak wiele jest takich przestrzeni dla wysoko wrażliwych. Wystarczy dopuścić do siebie tę myśl, rozejrzeć się i poszukać ludzi podobnych do Ciebie, przy których będziesz mogła odpocząć. Jeśli poczujesz, że moja wrażliwość z Tobą rezonuje i poczujesz się przy mnie bezpiecznie, będę szczęśliwa móc gościć Cię na moich autorskich warsztatach dla Kobiet i kręgach Kobiet.

Kasia Kulig - krąg kobiet, rozwój osobisty i warszaty dla kobiet

Subskrybuj

Tropem Kobiety

Kasia Kulig

tropemkobiety@gmail.com